Czas pracy kierowcy a Kodeks pracy — gdzie się różnią

Jedno z typowych nieporozumień: ludzie myślą, że „czas pracy kierowcy” to tylko rozporządzenie 561/2006. W rzeczywistości to synteza trzech aktów prawnych — i każdy ma inne reguły. Na egzaminie CKZ znajomość różnic jest konieczna, bo komisja często pyta „czym się różni czas prowadzenia pojazdu od czasu pracy kierowcy?”.

Trzy akty prawne

1. Rozporządzenie (WE) 561/2006

Reguluje czas prowadzenia pojazdu, przerwy i odpoczynki. Dotyczy tylko kierowców:

• w transporcie międzynarodowym
• w transporcie krajowym pojazdami > 3,5 t (rzeczy) albo > 9 miejsc (osoby)

Reguły — czas jazdy, przerwy 45 min, odpoczynki dobowe i tygodniowe.

2. Ustawa o czasie pracy kierowców (16.04.2004)

Krajowa ustawa, która uzupełnia 561/2006 w kwestiach pracy kierowcy (nie tylko prowadzenia). Reguluje:

• czas pracy ogółem (jazda + inne zadania)
• przeciętny tygodniowy czas pracy
• dyżury
• pracę w porze nocnej
• urlopy
• wynagrodzenia

3. Kodeks pracy

Ogólne zasady dla wszystkich pracowników — dotyczące:

• urlopów wypoczynkowych
• zwolnień lekarskich
• odprawy po zwolnieniu
• odpowiedzialności dyscyplinarnej
• bezpieczeństwa i higieny pracy

Kodeks pracy stosuje się do kierowców tam, gdzie rozporządzenie 561/2006 i ustawa o czasie pracy kierowców nie regulują sprawy inaczej.

Czas pracy vs czas prowadzenia

Czas prowadzenia pojazdu (561/2006) — tylko aktywność za kierownicą. Max 9 godzin dziennie (10 h dwa razy w tygodniu), 56 h/tydzień, 90 h/dwa tygodnie.

Czas pracy kierowcy (ustawa 2004) — szersza kategoria obejmująca:

• czas prowadzenia pojazdu
• czas załadunku i wyładunku
• czas kontroli technicznej pojazdu
• czas administracyjny (dokumenty, odprawy celne)
• czas tankowania, mycia pojazdu
• czas oczekiwania na dyspozycję pracodawcy (dyżur)

Przykład: kierowca jedzie 8 godzin, potem rozładowuje przez 2 godziny, potem oczekuje 1 godzinę na dyspozycję.

• Czas prowadzenia: 8 h
• Czas pracy: 11 h (8 + 2 + 1)

Przeciętny tygodniowy czas pracy

Ustawa o czasie pracy kierowców ustanawia:

• 48 h — przeciętny tygodniowy czas pracy
• 60 h — maksymalny tygodniowy czas pracy w pojedynczym tygodniu (pod warunkiem średniej 48 h z 4 miesięcy)

Ten limit jest niezależny od 56 h tygodniowego czasu prowadzenia (561/2006). Jeśli kierowca jeździ 56 h i jeszcze robi inne prace przez 10 h — jest to naruszenie limitu 60 h czasu pracy.

Praca w porze nocnej

Zgodnie z ustawą 2004 kierowca pracujący w porze nocnej (między 23:00 a 7:00) nie może pracować dłużej niż 10 godzin w ciągu doby pracy obejmującej czas nocny.

Kodeks pracy ustanawia porę nocną 21:00–7:00 dla ogółu pracowników — ale dla kierowców obowiązuje węższa definicja (23:00–7:00) z ustawy.

Dyżury

Ustawa o czasie pracy kierowców wprowadza instytucję dyżuru:

• dyżur w domu — czas, gdy kierowca jest w gotowości do pracy, nie w miejscu pracy
• dyżur w zakładzie — czas gotowości w pomieszczeniach pracodawcy

Dyżur nie wlicza się do czasu pracy, ale jest wynagradzany:

• dyżur w domu: zazwyczaj 50% stawki godzinowej
• dyżur w zakładzie: zazwyczaj 100% stawki

Kodeks pracy pozwala pracodawcy wymagać dyżurów do limitu 150 godzin rocznie. Ustawa o kierowcach — podobnie.

Urlopy

Kodeks pracy ustanawia podstawowe prawa urlopowe:

• 20 dni urlopu wypoczynkowego dla pracowników z mniej niż 10-letnim stażem
• 26 dni dla pracowników z co najmniej 10-letnim stażem

Dla kierowców nie ma odrębnych regulacji — stosuje się Kodeks pracy. Niektóre układy zbiorowe pracy w transporcie przewidują dodatkowe dni urlopu „z racji trudu zawodu”.

Wypoczynek tygodniowy

Ustawa o czasie pracy kierowców wymaga 35 godzin nieprzerwanego wypoczynku w każdym tygodniu (zgodnie z Kodeksem pracy — min. 35 h). Rozporządzenie 561/2006 przewiduje odpoczynek tygodniowy 45 h (regularny) lub 24 h (skrócony).

W praktyce — 561/2006 jest surowsze. Jeśli przestrzegasz 561/2006, automatycznie spełniasz wymogi ustawy krajowej i KP.

Dla egzaminu CKZ

Pytania w module C:

• różnica między czasem prowadzenia pojazdu a czasem pracy
• przeciętny tygodniowy czas pracy (48 h) i maksymalny (60 h)
• praca w porze nocnej (23:00–7:00, max 10 h)
• dyżury (wliczanie, wynagrodzenie)
• który akt pierwszy w jakich sytuacjach

W zadaniu praktycznym — scenariusz typu „Kierowca jeździ 9 godzin dziennie przez 5 dni w tygodniu + rozładowuje 2 godziny dziennie. Czy jest w limitach ustawy o czasie pracy kierowców?”

Odpowiedź: czas prowadzenia 5 × 9 = 45 h/tydzień, czas pracy 5 × 11 = 55 h/tydzień. Oba w limicie 56 h / 60 h. Zgodne.

Zobacz artykuł o czasie pracy 561/2006 →