10 najczęstszych naruszeń stwierdzanych przez ITD — czego kontroluje inspekcja

Inspekcja Transportu Drogowego (ITD) przeprowadza w Polsce rocznie około 200 000 kontroli drogowych i kilka tysięcy kontroli w siedzibach firm. Statystyki pokazują, które naruszenia są najczęstsze — i to są dokładnie te obszary, w których firma transportowa musi być szczególnie czujna. Dla zarządzającego transportem — mapa, co kontrolować wewnętrznie.

1. Przekroczenia czasu prowadzenia pojazdu

Najczęstsze naruszenie — przekroczenie 9 h dziennej jazdy (regulacja 561/2006 art. 6 ust. 1) albo 56 h tygodniowej.

Przyczyny:

• presja terminowa zleceniodawcy
• problemy z organizacją tras (korki, awarie)
• wymiana kierowców nieplanowana

Co kontrolować: rozpis tras, przerwy, dyspozycje kierowców. ITD odczytuje dane z Smart Tacho 2 i karty kierowcy.

2. Nieprawidłowe przerwy i odpoczynki

Brak 45 min przerwy po 4,5 h jazdy, odpoczynek dobowy poniżej 9 h, regularny odpoczynek tygodniowy w kabinie.

Przyczyny:

• kierowcy się „oszczędzają” — robią krótsze przerwy, bo chcą szybciej dojechać
• pracodawca nie zapewnia noclegu dla 45 h odpoczynku

Co kontrolować: planowanie tras z realnym uwzględnieniem przerw i odpoczynków.

3. Manipulacje tachografem

Magnesy, zmiana oprogramowania, podkładanie innej karty, jazda bez karty.

Zidentyfikowalne:

• w nowych tachografach (Smart Tacho 2) — bardzo trudno. Rejestrator kryptograficzny wykrywa manipulacje.
• w starszych — magnesy były popularnym sposobem

Konsekwencje: 10 000 zł kary + odpowiedzialność karna + wpis MSI do ERRU.

4. Przeciążenia pojazdu

Przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej (DMC) albo nacisku osi.

Przyczyny:

• kierowca przyjmuje więcej ładunku niż DMC pozwala (naciskany przez nadawcę)
• firma transportowa nie weryfikuje wagi na rampie przed załadunkiem

Kary:

• przeciążenie do 15% — 500–2 000 zł
• 15–25% — do 5 000 zł
• powyżej 25% — do 10 000 zł + zakaz dalszej jazdy do zmniejszenia ładunku

5. Brak lub nieważne dokumenty

• brak licencji wspólnotowej / zezwolenia krajowego
• przeterminowane badania techniczne
• brak OC obowiązkowego
• brak karty kierowcy

Kary: 2 000–20 000 zł zależnie od charakteru braku.

6. Nieprawidłowe mocowanie ładunku

Luźne pasy, brak zabezpieczenia, uszkodzony sprzęt (pasy przeterminowane, bez CE).

Kary: 500–2 000 zł. Przy ryzyku bezpieczeństwa — zatrzymanie pojazdu do czasu usunięcia problemu.

Zobacz artykuł o mocowaniu ładunku →

7. Przewóz towarów niebezpiecznych bez wymaganych dokumentów

• brak zaświadczenia ADR kierowcy
• brak dokumentacji ADR (list przewozowy, instrukcje pisemne)
• brak oznakowania pojazdu (tablice pomarańczowe, nalepki)
• brak doradcy DGSA w firmie

Kary: 3 000–20 000 zł + odpowiedzialność karna za sprowadzenie niebezpieczeństwa.

Zobacz artykuł o ADR →

8. Zły stan techniczny pojazdu

Niesprawne hamulce, światła, opony (bieżnik poniżej minimalnego 1,6 mm), uszkodzone zawieszenie.

Kary: 500–5 000 zł + zatrzymanie pojazdu do czasu naprawy w autoryzowanym warsztacie.

9. Brak powrotu kierowcy do bazy (nowy wymóg)

Zgodnie z art. 8 ust. 8a rozporządzenia 561/2006 (pakiet mobilności) kierowca musi mieć możliwość powrotu do bazy co 4 tygodnie.

ITD sprawdza:

• plany tras
• dyspozycje
• udokumentowane powroty

Kary: 500–5 000 zł + wpis do ERRU przy powtarzających się naruszeniach.

10. Naruszenia dotyczące kabotażu

Zbyt wiele kabotaży w ciągu 7 dni (max 3), kabotaż bez wcześniejszego międzynarodowego przewozu, naruszenie cooling-off (4 dni między kabotażami).

Kary: 5 000–15 000 zł + ryzyko utraty licencji w państwie, gdzie wykonano kabotaż.

Kontrole w siedzibie firmy

Oprócz kontroli drogowych ITD przeprowadza kontrole w siedzibach — zwykle planowe (powiadomienie 14 dni wcześniej) albo doraźne (po skardze lub sygnale).

W siedzibie sprawdzają:

• ewidencję danych z tachografów (archiwum 12 miesięcy)
• dokumentację pracowniczą (umowy, czasy pracy, wynagrodzenia)
• dokumenty techniczne pojazdów
• księgowość związaną z transportem
• certyfikat CKZ i aktualność dobrej reputacji

Kontrola w siedzibie trwa 1–3 dni. Protokół z kontroli jest przekazywany przedsiębiorcy w ciągu 30 dni z wymienionymi naruszeniami i karami.

Co robić po kontroli

W ciągu 7 dni od otrzymania protokołu można:

• złożyć zastrzeżenia do protokołu (nie zgadzasz się z ustaleniami faktycznymi)
• przedstawić dodatkowe dowody

W ciągu 14 dni od decyzji — można odwołać się do:

• Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dla decyzji wojewódzkich)
• Sądu administracyjnego (po wyczerpaniu drogi administracyjnej)

Odwołanie wstrzymuje wykonanie kary — ale nie wstrzymuje wpisu do ERRU.

Dla egzaminu CKZ

Pytania w modułach F i H:

• jakie organy kontrolują transport drogowy (ITD, policja, celna, PIP)
• katalog najpoważniejszych naruszeń (MSI) i poważnych (SI)
• procedura odwoławcza od decyzji ITD
• odpowiedzialność zarządzającego za naruszenia w firmie
• jak ERRU zbiera dane o naruszeniach

W zadaniu praktycznym — scenariusz typu „Firma transportowa otrzymała protokół z kontroli ITD z 3 najpoważniejszymi naruszeniami w ciągu ostatnich 12 miesięcy. Jakie są konsekwencje dla firmy i zarządzającego?”

Odpowiedź: wszczęcie procedury badania dobrej reputacji; przy jej utracie — cofnięcie zezwolenia dla firmy i certyfikatu dla zarządzającego, okres zawieszenia 1–3 lata.

Zobacz bazę pytań z modułu H →