Licencja wspólnotowa czy krajowa — kogo dotyczy, czym się różnią

Przewoźnik drogowy nie może legalnie działać bez odpowiedniego dokumentu uprawniającego do przewozu. W Polsce funkcjonują dwa równoległe systemy: licencja wspólnotowa (dla transportu międzynarodowego) i zezwolenie na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego łącznie z licencją krajową (dla transportu krajowego).

Oto różnice.

Zezwolenie na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego

Podstawa prawna: rozporządzenie (WE) nr 1071/2009 (ustanawiające wspólne zasady dostępu do zawodu) + ustawa z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym.

To podstawowy dokument — bez niego firma nie może działać w transporcie zarobkowym, niezależnie od zakresu geograficznego. Wymagania:

• siedziba w państwie członkowskim UE
• dobra reputacja przedsiębiorcy i zarządzającego (brak wyroków za pewne przestępstwa)
• zdolność finansowa — 9 000 euro za pierwszy pojazd, 5 000 euro za każdy kolejny (pojazdy > 3,5 t) lub 1 800 euro / 900 euro (pojazdy 2,5–3,5 t)
• kompetencje zawodowe — zarządzający z CKZ

Zezwolenie wydaje w Polsce starosta (lub prezydent miasta na prawach powiatu). Ważne jest bezterminowo (ale podlega okresowej weryfikacji co 5 lat).

Licencja wspólnotowa

Podstawa prawna: rozporządzenie (WE) nr 1072/2009 (przewóz rzeczy międzynarodowy) oraz rozporządzenie (WE) nr 1073/2009 (przewóz osób międzynarodowy).

Licencja wspólnotowa to drugi dokument — na dodatek do zezwolenia. Potrzebna tylko firmom, które wykonują:

• przewóz drogowy rzeczy między państwami członkowskimi UE
• przewóz drogowy rzeczy między UE a państwem trzecim (jeśli trasa przebiega przez UE)
• przewóz osób między państwami członkowskimi

Wydaje ją w Polsce Główny Inspektor Transportu Drogowego (GITD). Ważna 10 lat, przedłużalna. Firmy wykonujące tylko przewóz krajowy w ogóle jej nie potrzebują.

Licencja krajowa (dla pojazdów ≤ 3,5 t)

Oddzielny system dla przewozu rzeczy pojazdami do 3,5 tony DMC w ruchu krajowym:

• licencja na krajowy transport drogowy rzeczy — dla pojazdów do 3,5 t, w transporcie zarobkowym krajowym
• wydawana przez starostę
• ważna 5 lat (lub bezterminowo przy wnioskodawcach spełniających warunki ustawy o transporcie drogowym)

Dla pojazdów do 3,5 t w transporcie międzynarodowym sytuacja jest nowsza — od 21 maja 2022 r. licencja wspólnotowa jest obowiązkowa też dla busów 2,5–3,5 t (zmiana wprowadzona rozporządzeniem 2020/1055).

Zestawienie — co kiedy

Zakres pracy	Dokumenty
Rzeczy krajowe, pojazdy > 3,5 t	Zezwolenie + licencja krajowa
Rzeczy krajowe, pojazdy ≤ 3,5 t	Licencja krajowa
Rzeczy międzynarodowe, pojazdy > 3,5 t	Zezwolenie + licencja wspólnotowa
Rzeczy międzynarodowe, pojazdy 2,5–3,5 t	Zezwolenie + licencja wspólnotowa (od 21.05.2022)
Osoby krajowe (regularne)	Zezwolenie + zezwolenie na przewóz regularny
Osoby międzynarodowe	Zezwolenie + licencja wspólnotowa

Kabotaż — przewóz wewnętrzny w obcym państwie UE

Kabotaż to usługa przewozu rzeczy lub osób pomiędzy dwoma punktami w obrębie jednego państwa członkowskiego UE wykonywana przez przewoźnika z innego państwa UE.

Ograniczenia (art. 8 rozp. 1072/2009):

• maksymalnie 3 przewozy kabotażowe w ciągu 7 dni po dostarczeniu ładunku międzynarodowego do tego państwa
• pierwszy kabotaż musi rozpocząć się w państwie, do którego ładunek międzynarodowy dojechał
• między kabotażami możliwa jest podróż próżna

Po pakiecie mobilności dodatkowo wprowadzono tzw. cooling-off period — przez 4 dni po ostatnim kabotażu w państwie przewoźnik nie może wykonywać następnego kabotażu w tym samym państwie (bez wcześniejszego przewozu międzynarodowego do państwa trzeciego).

Pytania o kabotaż na egzaminie są typowe — zarówno w teście (moduł F), jak i w zadaniu praktycznym (planowanie trasy z pojazdem polskim w Niemczech po rozładunku).

Dla egzaminu CKZ

W module F — Dostęp do rynku komisja oczekuje, że znasz:

• które dokumenty są potrzebne dla jakiego zakresu działalności
• warunki uzyskania (zdolność finansowa, dobra reputacja, kompetencje — CKZ)
• organ wydający (starosta, GITD)
• limity kabotażu i konsekwencje ich naruszenia
• różnicę między licencją a zezwoleniem (częsty błąd: nazewnictwo się myli)

W zadaniu praktycznym — spodziewaj się scenariusza typu: „Firma planuje przewieźć ładunek z Niemiec do Polski pojazdem 3 t DMC — jakich dokumentów potrzebuje?” Odpowiedź: zezwolenie na wykonywanie zawodu + licencja wspólnotowa (ponieważ to transport międzynarodowy pojazdem 2,5–3,5 t, od 21.05.2022 w zakresie regulacji).