Kalkulacja kosztu kilometra — jak uczy komisja egzaminu CKZ

Kalkulacja kosztu kilometra to kompetencja, bez której nie da się prowadzić firmy transportowej — i jedno z najczęstszych zadań praktycznych na egzaminie CKZ. Komisja oczekuje konkretnej metodologii, nie zgadywania „jakoś to wyjdzie”.

Oto podejście, jakiego uczy komisja + typowe zadanie.

Co składa się na pełny koszt kilometra

Koszty w transporcie dzielą się na stałe (niezależne od przebiegu) i zmienne (proporcjonalne do kilometrów).

Koszty stałe (miesięczne / roczne)

• Amortyzacja pojazdu (lub rata leasingu)
• Ubezpieczenie OC, AC, OC przewoźnika
• Wynagrodzenie kierowcy (podstawa, bez dodatków)
• Składki ZUS kierowcy (obciążenie pracodawcy)
• Opłaty za licencję, certyfikaty, karty kierowcy
• Przeglądy techniczne, badania UDT (dla cystern), tachografu

Koszty zmienne (per kilometr)

• Paliwo — największa pozycja, zwykle 25–35% całości
• Opłaty drogowe (eTOLL w PL, Maut w DE, Via w AT, LKW-Maut w CH itd.)
• Zużycie opon — koszt kompletu / przewidywany przebieg
• Serwis i naprawy (nie przeglądy — te są stałe)
• Diety i dodatki kierowcy (nocleg, dieta zagraniczna)
• AdBlue, mycie, drobne materiały

Metodologia krok po kroku

Krok 1 — zdefiniuj przebieg roczny

Standardowe założenie w zadaniu komisyjnym: 120 000 km rocznie (10 000 km / miesiąc). Dla pojazdów międzynarodowych może być więcej (do 180 000 km).

Krok 2 — policz koszty stałe roczne

Przykład dla zestawu ciężarowego (ciągnik + naczepa):

• Amortyzacja: ciągnik 500 000 zł / 7 lat = 71 500 zł rok, naczepa 100 000 zł / 10 lat = 10 000 zł rok
• Ubezpieczenia: 12 000 zł rok
• Kierowca brutto: 7 000 zł × 12 = 84 000 zł rok
• Obciążenie pracodawcy ZUS (ok. 20% brutto) = 16 800 zł
• Opłaty administracyjne, przeglądy: ok. 5 000 zł rok

Razem stałe: ok. 199 300 zł / rok

Krok 3 — policz koszty zmienne per kilometr

Przykład:

• Spalanie 30 l / 100 km × 6,20 zł / l (ON) = 1,86 zł / km
• Opłaty drogowe średnio: 0,30 zł / km (mix PL/UE)
• Opony: komplet 15 000 zł / 150 000 km = 0,10 zł / km
• Serwis: ok. 0,15 zł / km
• Diety kierowcy (średnio): 0,25 zł / km
• Pozostałe (AdBlue, mycie): 0,05 zł / km

Razem zmienne: ok. 2,71 zł / km

Krok 4 — zsumuj i podziel

Koszt roczny stały: 199 300 zł Koszt roczny zmienny: 120 000 km × 2,71 zł = 325 200 zł Razem: 524 500 zł / rok

Koszt za kilometr: 524 500 / 120 000 = 4,37 zł / km

Krok 5 — dolicz marżę

Komisja często pyta o cenę usługi dla klienta. Marża na transporcie krajowym to zwykle 10–15%, międzynarodowym 15–25%. Przy 15% marży:

Cena dla klienta: 4,37 × 1,15 = 5,03 zł / km

Typowe zadanie egzaminacyjne

Treść zadania: „Firma transportowa Grażka Trans sp. z o.o. wykonuje przewozy międzynarodowe zestawem ciężarowym (ciągnik + naczepa). Przebieg roczny 150 000 km. Zestaw zakupiony za 480 000 zł (ciągnik) + 95 000 zł (naczepa). Spalanie 28 l / 100 km, cena oleju napędowego 6,30 zł / l. Kierowca zarabia 8 200 zł brutto. Przyjmij amortyzację ciągnika 7 lat, naczepy 10 lat. Oblicz koszt kilometra i cenę usługi z 20% marżą.”

Odpowiedź (zgodnie z metodologią komisyjną):

Koszty stałe:

• Amortyzacja ciągnika: 480 000 / 7 = 68 571 zł / rok
• Amortyzacja naczepy: 95 000 / 10 = 9 500 zł / rok
• Kierowca brutto + 20% ZUS: 8 200 × 12 × 1,20 = 118 080 zł / rok
• Ubezpieczenia (założenie): 13 000 zł / rok
• Przeglądy, opłaty (założenie): 6 000 zł / rok

Razem stałe: 215 151 zł / rok

Koszty zmienne:

• Paliwo: 28 l / 100 km × 6,30 zł / l = 1,764 zł / km → 150 000 km = 264 600 zł / rok
• Opłaty drogowe (założenie): 0,30 zł / km × 150 000 = 45 000 zł / rok
• Opony (założenie): 0,10 zł / km × 150 000 = 15 000 zł / rok
• Serwis: 0,15 zł / km × 150 000 = 22 500 zł / rok
• Diety i pozostałe: 0,30 zł / km × 150 000 = 45 000 zł / rok

Razem zmienne: 392 100 zł / rok

Całkowity koszt roczny: 215 151 + 392 100 = 607 251 zł Koszt za kilometr: 607 251 / 150 000 = 4,05 zł / km Cena z 20% marżą: 4,05 × 1,20 = 4,86 zł / km

Co ocenia komisja

Komisja za zadanie z kalkulacji kosztów przyznaje punkty za:

1. Prawidłowy podział na koszty stałe i zmienne
2. Konkretne liczby (nie „zakładam 10 000 zł” bez uzasadnienia)
3. Metodologia amortyzacji (okres użytkowania zgodny ze standardami rynku)
4. Założenia parametrów (uzasadnione, nie wymyślone)
5. Finalne wyliczenie z marżą (jeśli było w pytaniu)

Komisja nie wymaga idealnie trafnych liczb kosztów ubezpieczenia, serwisu itd. — ważne jest, żeby założenia były uzasadnione (np. „zakładam ubezpieczenie na podstawie średniej rynkowej dla zestawu ciężarowego, czyli ok. 12 000 zł rocznie”).

Generator wariantów zadań praktycznych z kosztów w aplikacji — nieskończenie wiele przykładów z różnymi parametrami.